Ücretsiz izin ile yıllık izin veya kısa çalışma farklıdır
Yıllık izin ücretli dinlenmedir; ücretsiz izinde sözleşmenin askıya alınması ve ücret ödenmemesi gündeme gelir. Kısa çalışma farklı kanuni koşul ve işlemlere tabidir. Geçmiş olağanüstü dönemlerdeki geçici tek taraflı ücretsiz izin düzenlemeleri bugün her olay için devam eden genel yetki olarak kullanılamaz. İzin türünü, hukuki dayanağı ve teklif edilen tarih aralığını belirleyin.
Esaslı değişiklik ve rıza
4857 m.22 kapsamında esaslı çalışma koşulu değişiklikleri yazılı teklif ve altı iş günü içinde yazılı kabul çerçevesinde değerlendirilir. Kanundan kaynaklanan izin hakları ayrı tutulur. Sessiz kalmanın her durumda ücretsiz izni kabul sayıldığı varsayılmaz. İmzalı kabulde süre, geri dönüş günü ve ücretin etkisi açık olmalıdır. Sonradan uzatma ve geriye dönük belge imzalatma da ayrıca incelenir.
Çalışmaya hazır olma, ücret ve fesih
İşçi çalışmaya hazırken işverenin işi kabul etmemesi ile tarafların geçerli şekilde askıda kalmayı kararlaştırması farklıdır. İşçinin işe hazır olduğunu gösteren bildirimleri ve işyerine alınmama kayıtları önemlidir. Ücret veya tazminat talebi, değişikliğin geçerliliği ve kimin ne zaman feshettiğiyle değerlendirilir. Ücretsiz izin açıklamasıyla başlayan uyuşmazlığın SGK'da devamsızlık veya istifa gösterilmesi ayrıca incelenmelidir.
Hangi belge neyi gösterir?
Kayıtları tarih sırasına koyun. Bordro ile banka kaydının aynı dönemi kapsadığını, mesajların bağlamını ve tanığın olayı doğrudan bilip bilmediğini kontrol edin. İşverenin elindeki kayıtları ayrıca listeleyin; yalnız kendi belgeniz bulunmadığı için iddianın hiç araştırılamayacağını düşünmeyin.
| Belge | İnceleme konusu |
|---|---|
| Ücretsiz izin teklifi / kabul | Rıza, süre ve içerik |
| İşe hazır olma bildirimleri | Çalışma isteği ve işveren cevabı |
| SGK günleri / fesih yazısı | Fiilî durumun kayda yansıması |
Arabuluculuk, dava ve süre planı
İş ilişkisine dayanan ücret, tazminat ve işe iade taleplerinde kural olarak dava öncesi arabuluculuğa başvurulur. Alacak türleri ayrı belirtilir; başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Son tutanak ve varsa anlaşma belgesinin bir örneği saklanır. Anlaşma kapsamındaki hakların tekrar dava edilememesi nedeniyle kalem ve dönemler okunmalıdır.
Ücret ve birçok feshe bağlı alacakta kural olarak beş yıllık zamanaşımı uygulanır; başlangıç, eski dönem geçişi ve kesilme/durma nedenleri değişebilir. İşe iade kapsamında bir aylık arabuluculuk başvurusu ve anlaşmama son tutanağından itibaren iki haftalık dava süresi bundan farklıdır. Haklı fesih ve özel başvuruların süreleri ayrıca değerlendirilir.
Sık yapılan hata
Belirsiz süreli boş bir izin kabulünü imzalamak veya dönüş tarihini takip etmemek hak ve devamsızlık tartışmasını ağırlaştırabilir.
Varsayımsal örnek: sonuca değil koşullara bakın
İşveren mesajla 'üç ay gelmeyin, maaş yok' demiş, işçi yazılı kabul vermemişse geçerli askı anlaşması olup olmadığı araştırılır. İşçinin çalışmaya hazır olduğunu gösteren kayıtlar önemlidir.
SIK SORULAN SORULAR
Uyuşmazlık hakkında merak edilenler
Ücretsiz izin istemiyorum diye istifa mı etmeliyim?+
Kabul etmeme ile istifa aynı şey değildir. Çalışmaya hazır olma, esaslı değişiklik ve olası fesih hakları somut olayda belirlenerek bildirim yapılmalıdır.