Emeklilik ile yaş dışı koşullar
1475 m.14 hem emeklilik aylığına hak kazanma hem ilgili yaş dışı sigortalılık ve prim koşulları kapsamında ayrılmayı düzenler. İlk sigortalılık tarihi, statü ve prim günleri farklı şartlar doğurabilir. Herkese aynı '15 yıl 3600 gün' kuralı uygulanmaz. Bir hesaplama ekranında emekliliğe yakın görünmek, işverenden kıdem talep etmeye yeterli SGK koşulunu tek başına ispatlamaz.
SGK belgesi ve fesih bildirimi
Yaş dışında koşullar nedeniyle ayrılmada bu hakkı gösteren SGK yazısının alınması ve işverene sunulması planlanır. Bildirimde gerçek neden açıklanmalı, teslim kaydı saklanmalıdır. Aylık bağlatmak için ayrılmada başvuru ve işten çıkış zamanlaması ayrıca incelenir. Normal istifa metni, SGK kodu ve emeklilik gerekçesi arasındaki çelişki sonradan ispat tartışması yaratabilir.
Kıdem, ihbar ve yeniden çalışma
Kıdem tutarı giydirilmiş son brüt ücret, hizmet süresi ve fesih tarihindeki tavanla belirlenir. Emeklilik gerekçesiyle ayrılan işçinin kendisine ihbar tazminatı doğacağı varsayılmaz. Daha sonra başka işte çalışma, önceki ayrılma anındaki gerçek koşullar ve dürüstlük değerlendirmesiyle ele alınır. Yeniden aynı işyerinde çalışma ve daha önce ödenmiş kıdemin yeni dönem hesabına etkisi ayrı incelenmelidir.
Hangi belge neyi gösterir?
Kayıtları tarih sırasına koyun. Bordro ile banka kaydının aynı dönemi kapsadığını, mesajların bağlamını ve tanığın olayı doğrudan bilip bilmediğini kontrol edin. İşverenin elindeki kayıtları ayrıca listeleyin; yalnız kendi belgeniz bulunmadığı için iddianın hiç araştırılamayacağını düşünmeyin.
| Belge | İnceleme konusu |
|---|---|
| İlk sigortalılık / hizmet dökümü | Uygulanacak prim ve süre koşulu |
| SGK kıdem / emeklilik yazısı | Ayrılma hakkının dayanağı |
| Fesih bildirimi ve teslim kaydı | Gerekçe ve tarih |
Arabuluculuk, dava ve süre planı
İş ilişkisine dayanan ücret, tazminat ve işe iade taleplerinde kural olarak dava öncesi arabuluculuğa başvurulur. Alacak türleri ayrı belirtilir; başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Son tutanak ve varsa anlaşma belgesinin bir örneği saklanır. Anlaşma kapsamındaki hakların tekrar dava edilememesi nedeniyle kalem ve dönemler okunmalıdır.
Ücret ve birçok feshe bağlı alacakta kural olarak beş yıllık zamanaşımı uygulanır; başlangıç, eski dönem geçişi ve kesilme/durma nedenleri değişebilir. İşe iade kapsamında bir aylık arabuluculuk başvurusu ve anlaşmama son tutanağından itibaren iki haftalık dava süresi bundan farklıdır. Haklı fesih ve özel başvuruların süreleri ayrıca değerlendirilir.
Sık yapılan hata
Başkasının SGK başlangıcına uygulanmış koşulu kendi dosyanıza aynen almak yanlış ayrılma nedeni seçmenize yol açabilir.
Varsayımsal örnek: sonuca değil koşullara bakın
İki çalışan aynı prim gününe sahip olsa bile farklı ilk sigortalılık tarihlerinde gerekli koşullar değişebilir. Her biri için SGK yazısı ve aynı işverendeki kıdem ayrı incelenir.
SIK SORULAN SORULAR
Uyuşmazlık hakkında merak edilenler
Emeklilik için bir yıllık çalışma şartı var mı?+
Kıdem tazminatı için aynı işverene bağlı en az bir yıllık kıdem koşulu ayrı aranır. Emeklilik hakkının kazanılması bu koşulla aynı şey değildir.