Kapanma, devir ve geçici durma
İşyeri faaliyetinin tamamen sona ermesi ile geçici olarak durması farklıdır. Aynı iş başka şirket, kişi veya adreste devam ediyorsa devir ya da asıl-alt işveren ilişkisi araştırılır. Kapının kapanması işverenin tüzel kişiliğinin yok olduğu anlamına gelmez. Ticaret sicili, SGK işyeri bilgisi, personel ve ekipman devamlılığı doğru muhatabı belirlemede önemlidir.
Fesihte kıdem, ihbar ve izin
İşverenin işletmesel kararla sona erdirdiği ilişkide en az bir yıllık kıdem ve diğer koşullarla kıdem değerlendirilebilir. Belirsiz süreli sözleşmede bildirim süresi ve ihbar alacağı ayrıca incelenir. Kullanılmayan yıllık izin, ücret ve hak edilmiş prim ayrı kalemlerdir. Zorlayıcı neden nedeniyle işin durması gibi özel hâller genel işletmesel kapanmayla otomatik eşitlenmemelidir.
Arabuluculuk ve tahsil imkânı
Kıdem, ücret ve benzeri alacaklarda dava öncesi arabuluculuk ve gerekirse iş mahkemesi yolu planlanır. Tasfiye, iflas veya konkordato varsa alacak kaydı ve takip kuralları ayrıca uygulanır. İşe iade kapsamındaki işçide bir aylık başvuru süresi yine kontrol edilir; gerçek ve kalıcı kapanmanın feshin geçerliliğine etkisi incelenir. Bir karar almak ile şirketten fiilen tahsil etmek farklı aşamalardır.
Hangi belge neyi gösterir?
Kayıtları tarih sırasına koyun. Bordro ile banka kaydının aynı dönemi kapsadığını, mesajların bağlamını ve tanığın olayı doğrudan bilip bilmediğini kontrol edin. İşverenin elindeki kayıtları ayrıca listeleyin; yalnız kendi belgeniz bulunmadığı için iddianın hiç araştırılamayacağını düşünmeyin.
| Belge | İnceleme konusu |
|---|---|
| Ticaret sicili / SGK unvanı | Gerçek işveren ve statü |
| Fesih ve kapanma bildirimi | Sona erme nedeni ve tarih |
| Bordro, banka, izin kaydı | Kalan alacak kalemleri |
Doğru muhatap ve başvuru planı
İşverenin doğru unvanını ve işyerinin hukuki durumunu belirleyin. Olağan işçi alacağı veya tazminat davasında dava öncesi arabuluculuk gerekirken, iflas ve konkordato içindeki bildirim, kabul ve itiraz yolları kendi kurallarına tabidir. Bir başvurunun diğerini karşıladığı varsayılmaz.
Her alacağı çalışma dönemi, ücret, ödeme ve sona erme nedeniyle ayrı hesaplayın. Kural olarak beş yıllık işçilik alacağı zamanaşımında başlangıç ve eski dönem geçiş hükümleri önemlidir. İlan veya sıra cetveline bağlı kısa süreler ve işe iade için bir aylık başvuru ayrıca incelenir.
Sık yapılan hata
Patron başka yere geçti diye kendiliğinden şirket ortağının bütün kişisel mallarından tahsil edilebileceğini varsaymayın; sorumlu kişiler hukuki ilişkiye göre belirlenir.
Varsayımsal örnek: sonuca değil koşullara bakın
Mağaza kapatılıp aynı personel ve mallarla yeni şirkette açılmışsa yalnız kapanma söylemine değil fiilî devamlılığa bakılır. Bu durum devir incelemesi gerektirebilir.
SIK SORULAN SORULAR
Uyuşmazlık hakkında merak edilenler
İşyerim kapandıysa işe iade imkânsız mı?+
Gerçek, kalıcı kapanma ve başka yerde faaliyet/istihdam imkânı değerlendirilir. Başvuru koşulları ve süreyi incelemeden kesin sonuç çıkarılamaz.