Gebelik ve doğum sonrası koruma
4857 m.5 cinsiyet veya gebelik nedeniyle doğrudan ve dolaylı farklı işlemi sınırlar; m.18 gebelik ve doğum gibi nedenleri geçerli fesih nedeni saymaz. Bu koruma, her türlü başka hukuka uygun fesih nedenini ortadan kaldıran sınırsız bir yasak değildir. İşverenin açıkladığı nedenin gerçekten organizasyon veya performans mı, yoksa gebelik nedeniyle dışlama mı olduğu kayıtlarla araştırılır.
İzin dönüşünde görev veya ücret değiştiyse
Analık, süt, ücretsiz izin ve ilgili çalışma hakları güncel m.74 çerçevesinde ayrıca değerlendirilir. Dönüşte daha düşük ücret, başka şube veya farklı göreve geçirme m.22 kapsamında esaslı değişiklik ve ayrımcılık tartışması doğurabilir. Teklif, önceki görev, ücret ve benzer çalışanların koşulları karşılaştırılır. Rızanın olup olmadığı ile yasal izin kullanmanın feshe gerekçe yapılması ayrı incelenir.
Talepler, ispat ve kısa süre
İş güvencesi kapsamındaysanız işe iade için fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvuru ve anlaşmamada iki haftalık dava süresi gündeme gelir. M.5 kapsamındaki ayrımcılık tazminatı dört aya kadar ücret ve yoksun bırakılan haklarla ilgilidir; her olayda en üst tutar veya tüm tazminatların birlikte hükmedilmesi varsayılmaz. İşçi ihlali güçlü biçimde gösteren emare sunduğunda ispat yüküne ilişkin özel düzenleme değerlendirilir.
Hangi belge neyi gösterir?
Kayıtları tarih sırasına koyun. Bordro ile banka kaydının aynı dönemi kapsadığını, mesajların bağlamını ve tanığın olayı doğrudan bilip bilmediğini kontrol edin. İşverenin elindeki kayıtları ayrıca listeleyin; yalnız kendi belgeniz bulunmadığı için iddianın hiç araştırılamayacağını düşünmeyin.
| Belge | İnceleme konusu |
|---|---|
| Gebelik bildirimi / izin talebi | İşverenin bilgisi ve zamanlama |
| Fesih, görev ve ücret yazıları | Açıklanan gerekçe ve değişiklik |
| Benzer çalışan kayıtları | Farklı işlem ve emareler |
Arabuluculuk, dava ve süre planı
İş ilişkisine dayanan ücret, tazminat ve işe iade taleplerinde kural olarak dava öncesi arabuluculuğa başvurulur. Alacak türleri ayrı belirtilir; başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Son tutanak ve varsa anlaşma belgesinin bir örneği saklanır. Anlaşma kapsamındaki hakların tekrar dava edilememesi nedeniyle kalem ve dönemler okunmalıdır.
Ücret ve birçok feshe bağlı alacakta kural olarak beş yıllık zamanaşımı uygulanır; başlangıç, eski dönem geçişi ve kesilme/durma nedenleri değişebilir. İşe iade kapsamında bir aylık arabuluculuk başvurusu ve anlaşmama son tutanağından itibaren iki haftalık dava süresi bundan farklıdır. Haklı fesih ve özel başvuruların süreleri ayrıca değerlendirilir.
Sık yapılan hata
Doğum izninin bitişini işe iade başvurusunun başlangıcı sanmayın; fesih bildiriminin tebliğ tarihi daha önce olabilir.
Varsayımsal örnek: sonuca değil koşullara bakın
Gebelik bildirimi sonrası olumlu değerlendirmeler bir anda olumsuza çevrilmişse zamanlama ve ölçütler araştırılır. İşverenin bağımsız bir gerekçesi bulunup bulunmadığı da incelenir.
SIK SORULAN SORULAR
Uyuşmazlık hakkında merak edilenler
Doğum izninden sonra eski görevimi alamazsam ne olur?+
Görev ve ücret değişiminin esaslı olup olmadığı, rızanız ve ayrımcılık emareleri incelenir. Eski görevin organizasyondaki durumu ve teklif edilen iş önem taşır.