Her geç saat çalışması gece çalışması mıdır?
4857 m.69 uyarınca gece dönemi ve postalar halinde çalışmanın özel kuralları esas alınır. Vardiyanın hangi saatlerde başladığı ve bittiği, gece dönemindeki kısmı ve işin niteliği belirlenir. Yalnız çizelgede gece vardiyası yazması yerine gerçek çalışma kayıtları değerlendirilir. İşçinin fiilen çalıştığı dönemler arasında vardiya değişiyorsa hesap dönemlere bölünür.
7,5 saat sınırı ve istisnalar
Gece çalışmasında kural olarak 7,5 saat sınırı vardır. Turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmetleri gibi kanunda düzenlenen alanlarda işçinin yazılı onayıyla farklı uygulama mümkün olabilir. İstisnaya dayanmak için yalnız işyerinin adını söylemek yeterli değildir; faaliyet alanı, yapılan iş, onay ve özel düzenleme kontrol edilir. Günlük ve haftalık diğer sınırlar ortadan kalkmış sayılmaz.
Haftalık süre 45 saatin altındaysa
Gece çalışmasının kanuni sınırını aşan süreler, haftalık toplam 45 saate ulaşmasa da fazla çalışma yönünden incelenebilir. Ancak yasal sektör istisnasının uygulanıp uygulanmadığı sonucu değiştirir. Günlük 11 saat sınırı da ayrı başlıktır. Gece sınırı, günlük sınır ve haftalık toplam aynı saate üç kez ödeme çıkaracak biçimde üst üste eklenmez.
Vardiya dosyasında gerekli veriler
| Veri | Hesaba etkisi |
|---|---|
| Giriş ve çıkış | Vardiyanın toplam süresi |
| Fiili ara dinlenmesi | Çalışmadan düşülecek süre |
| Gece dönemindeki saatler | Gece kuralının uygulanması |
| Sektör ve görev | İstisna kapsamının incelenmesi |
| Yazılı onay / bordro | İstisna ve ödeme tartışması |
Temsili karşılaştırma
Bir çalışanın 20.00–08.00 arasında işyerinde olması, tek başına on iki saat fiili çalışma demek değildir. Gerçek ara dinlenmesi, nöbet sırasında çalışmaya hazır bulunmanın niteliği ve görev kayıtları incelenir. Onay bulunduğu ileri sürülen bir özel güvenlik dosyası ile istisna kapsamı olmayan bir üretim işçisi aynı formülle değerlendirilmez.
Fazla mesai talebi nasıl somutlaştırılır?
Haftalık vardiya tabloları, puantaj, kart basma ve ücret kayıtları birleştirilir. Tanık aynı dönem ve aynı çalışma düzenini doğrudan bilmelidir. Bordroda ödenmiş gece veya fazla mesai tahakkukları mahsup ve ispat bakımından kontrol edilir. Arabuluculuk talebinde fazla çalışma kalemi ve ilgili dönem açıkça belirtilir.
SIK SORULAN SORULAR
Uyuşmazlık hakkında merak edilenler
Gece vardiyası için otomatik ayrı bir zam var mı?+
Her işçi için tek tip gece zammı varsayılamaz. Kanuni fazla çalışma kuralları ile sözleşme veya toplu iş sözleşmesindeki gece primi ayrı incelenir.