Hak kazanma ve izin tarihinin belirlenmesi
4857 m.53 kapsamında kural olarak deneme süresi dahil en az bir yıl çalışma sonrasında yıllık ücretli izin doğar. Kanuni asgari süre kıdem ve yaşa göre değişir; yer altı işlerinde ek süre vardır. İzin hakkının varlığı işçinin istediği her tarihte tek taraflı işe gelmeme hakkı olduğu anlamına gelmez. İşyerinin izin planı, işin gereği ve işçinin dinlenme hakkı birlikte değerlendirilir.
Para, hafta tatili veya rapor izin yerine geçer mi?
İş ilişkisi devam ederken yıllık izin hakkından vazgeçilemez; çalışmaya devam edip para almak yıllık dinlenme kullanımını otomatik karşılamaz. Hafta tatili ve genel tatil günleri ile hastalık raporunun yıllık izinden düşülmesi kendi kurallarıyla denetlenir. İznin bölünmesinde tarafların anlaşması ve kanuni asgari blok süre dikkate alınır. İzin belgesindeki tarih ile fiilî çalışma kaydı çelişiyorsa açıklanmalıdır.
Sürekli ret hâlinde ne yapılabilir?
Yazılı talebiniz, geçmiş izin bakiyesi ve ret nedenleriyle olay somutlaştırılır. Haklı fesih değerlendirmesi yalnız bir talebin reddine bakılarak yapılmaz; sürekli engelleme, süre ve koşullar önem taşır. Çalışma ilişkisi sona erdiğinde kullanılmayan izinler son ücret üzerinden alacağa dönüşür. Kullanımın ispatında imzalı izin defteri veya eşdeğer kayıtlar önemlidir; işverenin yalnız sözlü 'kullandı' beyanı yeterli kabul edilmez.
Hangi belge neyi gösterir?
Kayıtları tarih sırasına koyun. Bordro ile banka kaydının aynı dönemi kapsadığını, mesajların bağlamını ve tanığın olayı doğrudan bilip bilmediğini kontrol edin. İşverenin elindeki kayıtları ayrıca listeleyin; yalnız kendi belgeniz bulunmadığı için iddianın hiç araştırılamayacağını düşünmeyin.
| Belge | İnceleme konusu |
|---|---|
| İzin talebi ve ret cevabı | Talep tarihi ve gerekçe |
| İzin defteri / bordro | Bakiye ve görünürdeki kullanım |
| Vardiya ve iş yazışması | İzinli görünen günlerde fiilî çalışma |
Arabuluculuk, dava ve süre planı
İş ilişkisine dayanan ücret, tazminat ve işe iade taleplerinde kural olarak dava öncesi arabuluculuğa başvurulur. Alacak türleri ayrı belirtilir; başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Son tutanak ve varsa anlaşma belgesinin bir örneği saklanır. Anlaşma kapsamındaki hakların tekrar dava edilememesi nedeniyle kalem ve dönemler okunmalıdır.
Ücret ve birçok feshe bağlı alacakta kural olarak beş yıllık zamanaşımı uygulanır; başlangıç, eski dönem geçişi ve kesilme/durma nedenleri değişebilir. İşe iade kapsamında bir aylık arabuluculuk başvurusu ve anlaşmama son tutanağından itibaren iki haftalık dava süresi bundan farklıdır. Haklı fesih ve özel başvuruların süreleri ayrıca değerlendirilir.
Sık yapılan hata
Talep reddedildi diye onay almadan işe gitmemek devamsızlık tartışmasına yol açabilir; somut başvuru ve fesih yolunu önce belirleyin.
Varsayımsal örnek: sonuca değil koşullara bakın
İzin formunda beş gün izinli görünen işçi aynı günlerde vardiya kaydı ve iş mesajlarına sahipse gerçek kullanım araştırılır. Belgeye atılan imzanın kapsamı da incelenir.
SIK SORULAN SORULAR
Uyuşmazlık hakkında merak edilenler
Çalışırken kullanılmayan izin parasını isteyebilir miyim?+
Yıllık dinlenmenin para karşılığına çevrilmesi kural olarak mümkün değildir. Kullanılmayan izin ücreti sözleşmenin sona ermesiyle doğar; izin kullandırılması talebi ayrı değerlendirilir.