Geçerli neden ile haklı neden
Performans ve işletmesel nedenler iş güvencesi kapsamında m.18–19 ile incelenebilir. Derhal haklı fesih için m.25’teki daha ağır koşulların oluşması gerekir. Olayın şiddeti, görevle bağlantısı, işyeri uygulaması ve delili belirlenmeden yalnız SGK kodu seçilmesi feshi haklı yapmaz.
m.25 kapsamındaki gruplar
| Grup | Kontrol | Kıdem yönünden |
|---|---|---|
| Sağlık | Kanundaki sağlık ve bekleme koşulları | m.25/II ile aynı sonuç varsayılmaz |
| Ahlak ve iyi niyet | Somut eylem, ağırlık, ispat, m.26 süresi | Haklı m.25/II varsa kıdem ödenmez |
| Zorlayıcı neden | İşçiyi bir haftadan fazla çalışmaktan alıkoyan neden | 1475 m.14 ayrıca incelenir |
| Gözaltı/tutukluluk | Devamsızlığın m.17 bildirim süresini aşması | Diğer koşullar ayrıca incelenir |
Devamsızlık tutanağı tek başına yeterli mi?
m.25/II-g kapsamındaki izin veya haklı mazeret bulunmaması ve kanundaki gün örüntüleri kontrol edilir: ardı ardına iki iş günü; bir ay içinde iki defa tatil gününden sonraki iş günü; yahut bir ayda üç iş günü. Çalışma takvimi, izin, rapor ve işyerine alınmama iddiası birlikte incelenir. Bir devamsızlık günü otomatik bu koşulları oluşturmaz.
Savunma ve öğrenme tarihinin kaydı
m.19’un davranış/verim nedeniyle fesihteki savunma kuralı ile m.25/II’de saklı tutulan derhal fesih hakkı ayrıdır. Bununla birlikte sözleşme, toplu iş sözleşmesi veya işyeri usulü ek yükümlülük getirebilir. Savunma alınmasa da iddianın güvenilir delille ortaya konulması ve olayın doğru sınıflandırılması gerekir.
m.26’daki altı iş günlük süre, feshe yetkili makamın öğrenmesi ve araştırmanın gerçek akışıyla incelenir. Olaydan bir yıl kuralında işçinin maddi çıkar sağlaması istisnası vardır. Soruşturmanın varlığı süresiz fesih imkânı yaratmaz.
Tazminatsız fesihte ücret ve izin de silinir mi?
Haklı m.25/II feshi kıdem ve ihbar yönünden sonuç doğurabilse de doğmuş ücret, hak edilen fazla mesai ve sözleşme sonunda kullanılmayan izin ücretini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Sağlık veya diğer bentlere dayanan haklı fesihte kıdem sonucu ayrı incelenir; bütün m.25 bentleri tek “hiç ödeme yok” başlığına konulamaz.
Temsili örnek: üç gün işe gelmeyen çalışan
İşyeri takvimi ve tutanaklar karşılaştırılır; çalışanın izin veya sağlık mazereti araştırılır. Günlerin kanundaki örüntüyü karşılaması kadar izin/mazeret ve öğrenme-fesih tarihleri de belirlenir. Fesih bildirimi somut eylemi ve tarihi içerir. Yalnız genel “iş disiplini” gerekçesiyle dosya hazırlığı tamamlanmış sayılmaz.
Fesih dosyasının devamı
SIK SORULAN SORULAR
Uyuşmazlık hakkında merak edilenler
Düşük performans her zaman haklı fesih mi?+
Hayır. Geçerli neden ve haklı neden farklı koşullarla değerlendirilir.
m.25 ile çıkarılan herkes kıdemini kaybeder mi?+
Hayır. Özellikle m.25/II ile diğer bentlerin kıdem sonucu aynı değildir.
Altı gün takvim günü mü?+
m.26 altı iş günü düzenler; öğrenme, yetkili makam ve somut takvim ayrıca incelenir.
SGK kodu haklı feshi ispatlar mı?+
Tek başına ispatlamaz. Olay, kayıtlar ve gerçek fesih nedeni önemlidir.
Haklı fesihte kullanılmayan izin ödenmez mi?+
Kullanılmayan yıllık izin ücreti sözleşme sonunda ayrıca doğabilir; fesih gerekçesi bunu otomatik silmez.