Süre haritası: Aynı dosyada farklı başlangıçlar
| Talep / işlem | Genel çerçeve | Başlangıç / not |
|---|---|---|
| Ücret ve fazla mesai | Kural olarak 5 yıl | Her dönemin muacceliyetinden |
| Yıllık izin ücreti | Güncel rejimde 5 yıl | Sözleşmenin sona ermesinden |
| Kıdem ve ihbar | Güncel rejimde 5 yıl | Fesih ve geçiş hükümleriyle birlikte |
| İşe iade arabuluculuk | 1 ay | Fesih bildiriminin tebliğinden |
| İşe iade davası | 2 hafta | Anlaşmama son tutanağından |
Zamanaşımı ile hak düşürücü süre aynı değildir
Zamanaşımı savunmasının ileri sürülmesi ve usulüyle, hak düşürücü sürenin etkisi farklıdır. İşe iade için öngörülen kısa süreleri, ücret alacağının beş yıllık süresi var düşüncesiyle ertelemek hak kaybına yol açabilir. Bu tablo, iş kazası, hizmet tespiti veya bütün iş hukuku taleplerinin süre tablosu değildir; bu taleplerin özel kuralları vardır.
Çalışma devam ederken süre işler mi?
Ücret ve benzeri dönemsel alacaklarda zamanaşımı, her alacağın talep edilebilir hâle gelmesiyle ayrı incelenir. İş ilişkisinin sürmesi, bütün eski ücret dönemlerini süresiz korumaz. Buna karşılık yıllık izin ücreti sözleşme sona erince doğar; izin hakkının kazanıldığı yıl ile ücret alacağının başlangıcı aynı tarih değildir.
2017 öncesi dönemler neden ayrıca incelenir?
7036 sayılı Kanunla getirilen İş Kanunu ek m.3 ve geçici m.8, belirli feshe bağlı alacakların sürelerini ve geçişini düzenler. Eski bir feshe güncel beş yıllık kuralı doğrudan uygulamak veya her eski alacağa on yıl tanımak doğru değildir. Muacceliyet, önceki süre ve yürürlük tarihindeki kalan süre birlikte hesaplanmalıdır.
Arabuluculuk başvurusu süreyi nasıl etkiler?
Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlenmesine kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Başvuru öncesinde tamamlanmış bir süre bu işlemle kendiliğinden canlanmaz. İşe iade bakımından son tutanaktan sonraki iki haftalık dava süresi özel olarak gözetilir. Başvurunun kapsamı, tarafları ve son tutanak mutlaka saklanmalıdır.
Örnek: Aynı dosyada maaş ve izin alacağı
Bir işçinin yıllardır ödenmeyen ücret farkları ile sözleşmenin yeni sona ermesi üzerine doğan izin alacağı olsun. Ücret farkları ay ay kendi ödeme tarihleriyle, izin alacağı sona erme tarihiyle ele alınır. Tek bir 'işten çıkış + beş yıl' hesabı her iki talebi doğru göstermez. Arabuluculuk ve dava işlemleri de her kalemin hesabına eklenir.
Süre hesabı için gerekli kayıtlar
- Her ücret döneminin ödeme günü
- Fesih bildiriminin ulaştığı tarih ve fiilî sona erme
- Arabuluculuk başvuru tarihi ve son tutanak
- Dava, takip, ıslah veya talep artırım tarihleri
- Borç ikrarı / kısmi ödeme varsa tarih ve kapsam
- Alacak türü ve eski döneme ilişkin geçiş bilgileri
İhtar ve görüşme her zaman süreyi kesmez
İşverene mesaj göndermek, ihtar çekmek veya özel görüşme yürütmek tek başına her durumda zamanaşımını kesmez. Borç ikrarı, dava, takip ve diğer işlemlerin etkisi ilgili hükümlere göre değerlendirilir. Belirsiz alacak, kısmi dava veya talep artırımı bakımından da otomatik genelleme yapılmamalıdır.
SIK SORULAN SORULAR
Uyuşmazlık hakkında merak edilenler
Arabuluculuk başvurusu geçmiş süreyi yeniden başlatır mı?+
Kural olarak başvuru ile son tutanak arasındaki dönem boyunca süre işlemez. Daha önce dolmuş süre kendiliğinden yeniden başlamaz.
İş kazasında da bu tablodaki beş yıl mı uygulanır?+
Hayır. İş kazası, meslek hastalığı ve hizmet tespiti gibi talepler kendi özel hukuki çerçevesi içinde değerlendirilmelidir.