Sözleşmeye tarih yazılması yeterli mi?
4857 m.11 kapsamında işin belirli süreli olması, belli bir işin tamamlanması veya belli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullar aranır. Esaslı neden olmadan zincirleme yenilemeler sözleşmenin belirsiz süreli sayılmasına yol açabilir. Bu nedenle yalnız başlığa değil yapılan işe, süreyi gerektiren olaya ve önceki sözleşmelere bakılır. Özel kanuna tabi çalışanlarda farklı kurallar gündeme gelebilir.
Bakiye süre alacağı nasıl değerlendirilir?
Gerçekten belirli süreli sözleşmenin işveren tarafından haklı neden bulunmadan erken feshi hâlinde TBK m.438 çerçevesinde kalan süreye ilişkin talep değerlendirilebilir. İşçinin tasarruf ettiği giderler, başka işten kazancı veya bilerek elde etmekten kaçındığı gelir gibi indirim unsurları önemlidir. Kalan ay sayısını ücretle çarpmak her zaman nihai alacağı vermez. İşçi ve işverenin erken fesih yetkisi ayrıca sözleşme ve kanunla incelenir.
Sürenin dolması ile erken fesih farklıdır
Kendiliğinden sona erme ile işverenin süre bitmeden feshi ayrı olaylardır. Gerçek belirli süreli sözleşmede ihbar tazminatı kural olarak uygulanmaz; sözleşme belirsiz süreli sayılırsa sonuç değişebilir. Kıdemin doğup doğmadığı ise sona ermenin niteliği ve 1475 m.14 kapsamında ayrıca tartışılır. Çalışılmış ücret, hak edilmiş prim ve kullanılmayan izin alacakları bu tartışmadan bağımsız incelenir.
Hangi belge neyi gösterir?
Kayıtları tarih sırasına koyun. Bordro ile banka kaydının aynı dönemi kapsadığını, mesajların bağlamını ve tanığın olayı doğrudan bilip bilmediğini kontrol edin. İşverenin elindeki kayıtları ayrıca listeleyin; yalnız kendi belgeniz bulunmadığı için iddianın hiç araştırılamayacağını düşünmeyin.
| Belge | İnceleme konusu |
|---|---|
| Sözleşme ve yenilemeleri | Süreyi gerektiren objektif neden |
| Fesih yazısı / proje kayıtları | Erken sonlandırma nedeni |
| Yeni iş / ücret kayıtları | Bakiye süre hesabındaki indirimler |
Arabuluculuk, dava ve süre planı
İş ilişkisine dayanan ücret, tazminat ve işe iade taleplerinde kural olarak dava öncesi arabuluculuğa başvurulur. Alacak türleri ayrı belirtilir; başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Son tutanak ve varsa anlaşma belgesinin bir örneği saklanır. Anlaşma kapsamındaki hakların tekrar dava edilememesi nedeniyle kalem ve dönemler okunmalıdır.
Ücret ve birçok feshe bağlı alacakta kural olarak beş yıllık zamanaşımı uygulanır; başlangıç, eski dönem geçişi ve kesilme/durma nedenleri değişebilir. İşe iade kapsamında bir aylık arabuluculuk başvurusu ve anlaşmama son tutanağından itibaren iki haftalık dava süresi bundan farklıdır. Haklı fesih ve özel başvuruların süreleri ayrıca değerlendirilir.
Sık yapılan hata
Sözleşmedeki bitiş tarihini görerek işe iade veya ihbar ihtimalini baştan elemek, sözleşmenin gerçekte belirsiz süreli sayıldığı hâlleri kaçırabilir.
Varsayımsal örnek: sonuca değil koşullara bakın
Bir projeye bağlı sözleşme proje bitmeden sona erdirilmişse kalan süre ve fesih nedeni incelenir. Yıllardır aynı sürekli iş için peş peşe süreli metinler imzalanmışsa önce sözleşmenin türü sorgulanır.
SIK SORULAN SORULAR
Uyuşmazlık hakkında merak edilenler
Sözleşmem bittiğinde mutlaka kıdem alır mıyım?+
Süre bitimi tek başına her dosyada kıdem hakkı doğurmaz. Sözleşmenin niteliği, işverenin iradesi ve özel kanun hükümleri ayrıca değerlendirilir.