İşçi ibrasında temel geçerlilik kontrolü
| Koşul | Neye bakılır? |
|---|---|
| Yazılılık | İmzalı belgenin tamamı ve ekleri |
| Süre | Sona ermeden en az bir ay geçmesi |
| Açıklık | Alacak türü ve miktarının ayrı gösterilmesi |
| Tam ödeme | Ödemenin hak tutarına göre noksansız olması |
| Banka | Ödemenin banka aracılığıyla yapılması |
Bir aylık kural ne anlama gelir?
İş sözleşmesi sona erer ermez alınan ibra metni, m.420 bakımından süre koşulunu karşılamaz. Bu süre ücretin veya tazminatın bir ay boyunca ödenmeyebileceği anlamına gelmez. Alacağın ödeme zamanı ile ibranın geçerlilik şartı farklı konulardır.
Belgede daha sonraki bir tarih yazması fiilî imza tarihine ilişkin tartışmayı ortadan kaldırmaz. Metni hangi gün, nerede, hangi belgelerle birlikte imzaladığınızı ve ödeme zamanını not edin. Boş veya tarihsiz belgeye sonradan içerik eklenmesi iddiasında belge aslı önem taşır.
Geçersiz ibra ile yapılmış ödeme
İbra geçersiz olsa bile gerçekten yapılmış ödeme yok sayılmaz. Hak tutarını içermeyen ibra veya ibra beyanı içeren ödeme belgesi, içerdiği miktarla sınırlı makbuz etkisi bakımından incelenir; kanunun banka ödeme şartı ayrıca gözetilir. Amaç aynı paranın ikinci kez tahsili değil, varsa bakiye alacağın belirlenmesidir.
Örnek: İşten ayrıldığı gün imza ve banka transferi
İşçinin fesih günü 'bütün haklarımı aldım' metnini imzaladığını ve hesabına 70.000 TL geldiğini varsayalım. Bir aylık süre, kalemlerin gösterilmesi ve gerçek hak tutarı incelenmeden kesin ibra sonucu çıkarılamaz. Bununla birlikte 70.000 TL'nin hangi borca karşı ödendiği belirlenip ilgili hesaba işlenir.
Arabuluculuk anlaşması neden farklıdır?
Usulüne uygun arabuluculuk sonunda imzalanan anlaşma belgesi, sıradan işveren ibranamesiyle aynı hukuki işlem değildir. Anlaşılan hususlarda dava açılamamasına ilişkin özel hüküm bulunur. Bu nedenle 'bir ay geçmedi, anlaşma otomatik geçersiz' sonucuna gidilmez. Gerçek uyuşmazlık, müzakere, temsil, serbest irade, anlaşma kapsamı ve ödeme hükümleri birlikte değerlendirilir.
Belgeyi incelemeye hazırlarken
- İbranamenin tüm sayfaları ve ekleri
- Fesih ve fiilî imza tarihleri
- Banka dekontu, ödeme açıklaması ve bordrolar
- Kalem bazında hak edilen / ödenen tutar tablosu
- Varsa arabuluculuk başvurusu ve anlaşma belgesi
- Baskı iddiası varsa hukuka uygun yazışma ve tanık bilgisi
Kaçınılması gereken iki hata
Belgeyi yırtmak veya yalnız son imza sayfasını saklamak incelemeyi zorlaştırır. Diğer hata, imza bulunduğu için hiçbir hak kalmadığını varsaymaktır. İmza, irade, içerik, süre ve ödeme farklı denetim başlıklarıdır; bakiye alacak ve zamanaşımı bunlardan sonra hesaplanır.
SIK SORULAN SORULAR
Uyuşmazlık hakkında merak edilenler
Noterde imza atılması tek başına yeterli mi?+
İmzanın noterlikçe tespiti, işçi ibrasının diğer kanuni koşullarının yerini tutmaz. İçerik, süre ve ödeme ayrıca değerlendirilir.
İbra geçersizse aldığım para hesaptan çıkarılır mı?+
Gerçek ve ilgili ödeme hesaba katılır. İbra sonucu ile ödeme olgusu farklıdır; mükerrer tahsil söz konusu olmaz.